Shkruan Qamil Gjyrezi
Timo Flloko ka lindur në qytetin e Pejës më 28 Prill 1948. Timo Flloko është aktor dhe pedagog shumë i njohur. Timo Flloko rrjedh nga një familje gjirokastrite. Ai mbaroi shkollën e mesme e në Vlorë dhe Institutin e Lartë të Arteve në degën dramaturgji në Tiranë në vitin 1970. Timo Flloko pa mëdyshje mund të quhet një yll i kinematografisë shqiptare, nga të paktët aktorë shqiptarë të cilët ia kanë kushtuar karrierën e tyre ekskluzivisht filmit. Timo Flloko është gjithashtu një nga pedagogët më të respektuar të Akademisë së Arteve në Tiranë dega dramaturgji. Timo Fllokon e njoh që në vitet 1979 1982. Kam një respekt të vecantë si njeri, artist dhe pedagog. Një lexim semiotik i personalitetit artistik , i aktorit Timo Flloko.
Formimi dhe mesazhi artistik dhe semiotika e dijes e pedagogut Timo Flloko.
Një pedagog, profesor i artit dramatik jep kurse në nivel universitar për aktrim, regji, histori teatri ose letërsi dramatike. Si pedagog i artit dramatik, Timo Flloko mishëron shenjën e transmetimit të traditës. Ai nuk përcjell vetëm teknikën e aktrimit, por edhe etikën profesionale, disiplinën krijuese dhe respektin për tekstin dramatik. Formimi i tij artistik ndërthur përvojën teatrore, kinematografike dhe letrare. Në semiotikë, kjo do të thotë se aktori bëhet një sistem shenjash kulturore. Cdo rol, çdo interpretim dhe çdo ligjërim publik kontribuon në krijimin e një identiteti artistik të qëndrueshëm. Figura e Timo Fllokos përfaqëson lidhjen ndërmjet artit, kulturës dhe qytetarisë. Ai dëshmon se aktori nuk është vetëm interpretues i roleve, por edhe bartës i kujtesës kulturore dhe i vlerave njerëzore. Shenja kryesore që ai përcjell është se arti fiton jetë të gjatë kur mbështetet mbi kulturën, dijen dhe integritetin moral. Timo Flloko mund të paraqitet si modeli i “aktorit që e kthen interpretimin në gjuhë shenjash”, ku fjala, heshtja, gjesti dhe mendimi bashkohen në një sistem të vetëm komunikimi estetik.
Dimensioni filozofik i aktorit Timo Flloko dhe rëndësia e filozofisë për aktrim.
Filozofia është thelbësore për aktrimin sepse i jep aktorit mjetet për të zbërthyer qenien njerëzore, për të kuptuar motivet komplekse dhe për të sjellë në skenë personazhe me vërtetësi. Në një analizë të frymëzuar nga Roland Barthes, Timo Flloko mund të shihet si një ‘tekst kulturor’. Publiku nuk lexon vetëm personazhin, por edhe përvojën, kulturën dhe etikën që aktori sjell në skenë. Nga këndvështrimi i Umberto Eco, interpretimi i tij është një vepër e hapur: çdo spektator mund të ndërtojë kuptime të ndryshme, sepse ai nuk imponon emocione, por krijon kushte që ato të lindin te publiku. “Semiotika e interpretimit të Timo Fllokos ndërtohet mbi tri shtylla themelore: ekonominë e shenjës, etikën e komunikimit artistik dhe intelektualizimin e figurës skenike. Këto tri elemente e kanë shndërruar atë në një model të aktorit shqiptar që komunikon më shumë me nëntekstin sesa me efektin teatral.”
Timo Fllokos në dritën e Saussure, Peirce, Barthes, Eco dhe Pavis.
Në studimin tim për aktorin dhe professor Timo Flloko ju drejtova veprës së Ferdinand de Saussure për teorinë e shenjës, Charles Sanders Peirce për klasifikimin e shenjave, Roland Barthes për mitet dhe tekstin kulturor, Umberto Eco për “veprën e hapur”, si edhe Patrice Pavis për semiotikën e teatrit. Figura e Timo Flloko mund të lexohet si një sistem i pasur shenjash artistike, ku zëri, trupi, fjala dhe heshtja ndërtojnë një tekst kulturor me shumë nivele kuptimore. Arti i Timo Fllokos mund të interpretohet si një sistem kompleks shenjash, ku aktori nuk përfaqëson vetëm personazhin, por ndërton një univers kuptimor që tejkalon tekstin dramatik. Loja e tij mbështetet në marrëdhënien ndërmjet fjalës, intonacionit, gjestit, ritmit dhe heshtjes, duke krijuar një komunikim estetik me publikun. Sipas teorisë së Ferdinand de Saussure, shenja përbëhet nga shenjuesi dhe i shenjuari. Në interpretimin e Timo Fllokos, shenjuesi është zëri, mimika, lëvizja dhe prania skenike, ndërsa i shenjuari nuk është vetëm personazhi, por edhe emocionet, kujtesa historike dhe përvoja njerëzore që publiku ndërton gjatë aktit artistik. Kuptimi lind në marrëdhënien ndërmjet aktorit dhe spektatorit.
Në këndvështrimin e Charles Sanders Peirce, arti i Fllokos ndërthur tri kategori shenjash. Ikona shfaqet në ngjashmërinë fizike me personazhin; indeksi manifestohet përmes frymëmarrjes, heshtjes, ritmit dhe tensionit emocional; simboli ndërtohet nga gjuha, kultura dhe tradita teatrale shqiptare. Bashkimi i këtyre tri dimensioneve e bën interpretimin e tij një proces të vazhdueshëm semioze. Roland Barthes do ta lexonte figurën e Timo Fllokos si një tekst kulturor. Ai nuk është vetëm aktor, por një figurë që mbart mite kulturore mbi intelektualin, artistin dhe qytetarin. Në këtë kuptim, publiku nuk sheh vetëm rolin, por edhe identitetin simbolik që është ndërtuar ndër vite në kulturën shqiptare. Interpretimi fiton kështu një dimension mitologjik. Sipas Umberto Eco-s, çdo interpretim artistik është një “vepër e hapur”. Loja aktoriale e Timo Fllokos nuk imponon një kuptim të vetëm. Përkundrazi, ajo fton spektatorin të ndërtojë interpretimin e vet. Çdo shikues krijon një marrëdhënie të ndryshme me tekstin, personazhin dhe emocionin, duke e bërë veprën gjithnjë të re në çdo shfaqje. Në teorinë e Patrice Pavis, teatri është një sistem shenjash skenike. Në interpretimet e Timo Fllokos, kostumi, hapësira, lëvizja, ritmi, drita dhe zëri nuk funksionojnë të ndara, por si elemente të një kodi të vetëm teatral. Ai arrin t’i organizojë këto kode në mënyrë harmonike, duke krijuar një komunikim estetik të qartë dhe me intensitet të lartë.
Në përfundim, Timo Flloko mund të konsiderohet një model i komunikimit semiotik në teatrin shqiptar. Interpretimi i tij dëshmon se arti aktorial nuk është thjesht riprodhim i tekstit dramatik, por krijim i vazhdueshëm kuptimesh. Shenjat skenike që ai ndërton mbeten të hapura ndaj interpretimeve të reja, duke e bërë veprën e tij artistike të qëndrueshme në kohë dhe me vlerë të veçantë për studimet bashkëkohore të semiotikës së teatrit. Duke i urur Profesr Timos jetë të gjatë dhe sa më shumë art, po citoj Sanford Meisner: “Aktrimi do të thotë të sillesh me ndershmëri në rrethana imagjinare.” Ishte pikërisht ndershmëria dhe imagjinata e Timo Fllokos që krijuan një personalitet artistik, që do të transmetojë gjithmonë mesazhe artistike.
