Shkruan Qamil Gjyrezi
Para disa ditësh isha i ftuar në emisionin e gazetares Edlira Birko me titull: ‘Mbi pasojat e shmangjes të së vërtetës rreth vehtes dhe domosdoshmëria lëndës së terapisë muzikore në Universitete’. Në emision ishin te ftuar edhe Dr. Denis Bizhga, studjues akademik dhe pedagog në instrumentin e kitarës dhe Dr. në psikologji Maria Dojçe. Të ftuarit të drejtuar nga gazetarja e njohur Edlira Birko mbështetën idenë për rëndësinë e terapisë së muzikës për ndikime emocionale, neurologjike dhe artistike. Doktor Denis Bizhga argumetoi se, procesi mesimor është në evoluim dhe duke qenë individual, një pedagog i muzikës mundohet të përshtatet karshi studentit të tij. Pedagogu duhet të shkojë tek psikanaliza e fëmijës të mësuarit si ‘lodër’, sipas ekperiencës gjermane. Dr. Maria Dojçe argumentoi shkencërisht ndikimin e muzikës tek psikika njerëzore. Ajo argumentoi në emision se:
-Tingujt muzikor ndikojnë në aspektin psikologjik dhe jetën tonë neurologjike,
-Muzika ndihmon stimulin që fëmijët marrin për të dhënë ritëm, adrenalinë, pozitivitet.
-Ritmi aktivizon neuronet, krijon qetësi.
-Muzika në shkolla trajton aspektin muzikor, nuk ka lëndë që spjegon ndikimin psikologjik e neurologjik të notave muzikore tek individi,
-Psikologët dhe punonjësit social janë në dijeni për ndikimin që ka çdo tingull muzikor tek individi,
-Por muzika nuk mbart vetëm nota muzikore, por nxit edhe neuronet,
-Muzika duke i nxitur neuronet, çliron Dopaminen hormoni i kënaqësisë, qe krijon çlodhje dhe e zhvendos vëmendjen nga problematikat e përditëshme.
Dr. Maria Dojçe, muzika si sistem shenjash, tingujt muzikor ndikojne tek psikika jone.
‘Shenja qëndrore’ është muzika, e cila nuk paraqitet vetëm si art, por si një sistem shenjash që komunikon me psikikën dhe organizmin e njeriut. Tingulli muzikor interpretohet si një shenjë aktive, që krijon kuptim përmes ndikimit emocional, psikologjik dhe neurologjik. Ritmi merr funksionin e një shenje dinamike. Ritmi simbolizon lëvizjen, energjinë, organizimin e kohës dhe aktivizimin e proceseve mendore. Neuronet dhe dopamina paraqiten si interpretues biologjikë të shenjave muzikore; ato tregojnë se kuptimi i muzikës nuk mbetet vetëm estetik, por shndërrohet në reagim fiziologjik. Pohimi se muzika nuk përmban vetëm nota ndryshon funksionin tradicional të saj. Nota muzikore bëhet shenjë e një procesi më të gjerë komunikimi midis artit, trurit dhe emocioneve. Mungesa e një lënde universitare që shpjegon ndikimin e muzikës tek individi shfaqet si një shenjë e boshllëkut institucional, duke nënvizuar nevojën për integrimin e terapisë muzikore në arsimin e lartë. Roli i psikologëve dhe punonjësve socialë përfaqëson ndërthurjen e semiotikës së muzikës me praktikën terapeutike, ku tingulli interpretohet si një mjet komunikimi dhe rehabilitimi. Në tërësi, teksti ndërton idenë se muzika është një sistem shenjash me funksion estetik, psikologjik, neurologjik dhe terapeutik, duke e paraqitur atë si një ‘urë lidhëse’ midis artit, shkencës dhe mirëqenies së njeriut. Në këndvështrimin semiotik, muzika nuk është vetëm një strukturë tingujsh, por edhe një sistem komunikimi që prodhon kuptime dhe nxit reagime emocionale e biologjike te njeriu.
-Dr. Maria Dojçe është psikologe me formim muzikor. Në aspektin semiotik, Dr. Maria Dojçe e paraqet muzikën si një sistem shenjash që ndikon njëkohësisht në emocion, mendim dhe aktivitetin neurologjik. Kombinimi i formimit në psikologji dhe muzikë krijon një urë ndërdisiplinore midis artit dhe shkencës. Argumentet e saj e zhvendosin muzikën nga një objekt estetik në një mjet terapeutik, duke i dhënë shenjës muzikore funksion komunikues dhe shërues.
-Dr. Denis Bizhga është studiues në akademinë e shkencave, profesor kitare dhe pedagog në Liceun artistik ‘Jordan Misja’. Në planin semiotik, Dr. Denis Bizhga përfaqëson lidhjen midis interpretimit artistik dhe kërkimit akademik. Formimi i tij muzikor dhe universitar i jep muzikës një dimension metodologjik, ku tingulli interpretohet si gjuhë artistike dhe si objekt studimi. Mbështetja ndaj dialogut ndërmjet muzikës dhe psikologjisë përforcon idenë se muzika mund të studiohet edhe për ndikimin e saj mbi njeriun, jo vetëm për strukturën estetike.
-Dr. Edlira Birko është psikologe dhe drejtuese e emisionit ‘Auditor arësimi’. Në aspektin semiotik, drejtuesja e emisionit vepron si ndërmjetësuese e komunikimit, duke krijuar hapësirën ku shkenca, arti dhe media ndërveprojnë. Përzgjedhja e temës mbi të vërtetën personale dhe terapinë e muzikës e kthen emisionin në një platformë të dialogut publik dhe edukimit. Roli i saj në media i jep diskutimit një funksion shoqëror, duke e bërë dijen psikologjike dhe muzikore të aksesueshme për publikun. Si përfundim tre pjesëmarrësit përfaqësojnë tre dimensione të së njëjtës shenjë kulturore: shkencën (psikologjia), artin (muzika) dhe komunikimin publik (media). Bashkë, ata ndërtojnë një diskurs ku muzika nuk paraqitet vetëm si art, por edhe si mjet komunikimi, edukimi dhe mirëqenieje psikologjike.
Domosdoshmëria e kursit të terapisë muzikore në universitete.
Në rreth 22 vite të fillimit të degës së psikologjisë, sociologjisë dhe punës sociale dhe terapia muzikore ka funksionuar si lëndë me zgjedhje në disa Universitete. Mendoj se terapia e muzikës e duhet të marri rëndësi në këta degë, mbasi ka ndikim tek fushat e studimit. Terapia muzikore ndikon gjithashtu edhe për arritjen e rezultateve pozitive në procesin e mësimit dhe kërkimit shkencor jo vetëm në këta degë, por edhe në degë të tjera të studimit të linguistikës biles edhe shkencës. Në këtë kontekst po sjelli eksperiencën e një pedagoge psikolinguiste Sh.D. për ndikim e muzikës klasike në provimin e studentëve. Ajo komenton për emisionin e ‘Auditor arësimi’: ‘Unë e kam praktikuar përdorimin e muzikës barok dhe klasike në sfond gjatë provimit në fund të semestrit në lëndet e mija: Metodologji e mësimdhënies të gjuhës së huaj, Psikolinguistikë, gjuhësi e aplikuar dhe ESP, e cila më ka dhënë rezultate të larta, si dhe përqendrim më të madh gjatë procesit, ku studentët nuk u tunduan të kopjojnë apo të kërkojnë ndihmë nga shoku. Ata ishin plotësisht të përqendruar në zgjidhjen e tezës’.
Profesoresha e linguistikës ka shumë të drejtë, mbasi muzika klasike dhe ajo baroke mund të shihen semiotikisht si sisteme shenjash joverbale që ndikojnë në perceptimin, emocionin dhe organizimin e proceseve njohëse. Veprat baroke, me ekuilibrin ritmik dhe harmonik, ndihmojnë në uljen e tensionit dhe rritjen e vëmendjes, ndërsa muzika klasike stimulon mendimin analitik, imagjinatën dhe strukturimin e diskursit. Nga një këndvështrim semiotik, muzika nuk transmeton kuptime leksikore, por prodhon kuptime përmes shenjave akustike që mbështesin komunikimin, të nxënit dhe mirëqenien psikologjike, duke u bërë një mjet i vlefshëm terapeutik në metodologjinë e gjuhës.
Integrimi i kurseve të terapisë muzikore në universitete.
Integrimi i kurseve të terapisë muzikore në universitete është një domosdoshmëri klinike dhe një komponent jetësor i edukimit holistik. Udhëheqësit akademikë, neurologët dhe klinicistët theksojnë se terapia muzikore ofron një rrugë kritike për të shëruar mendjen, për të përmirësuar rikuperimin njohës dhe për të kultivuar mirëqenien emocionale. Studiuesit nxjerrin në pah ndikimin e thellë dhe të bazuar në prova të terapisë muzikore në shëndetin e njeriut:
-Ndikimi neurologjik: Dr. Oliver Sacks, një neurolog i njohur, theksoi “aftësinë unike të terapisë muzikore për të organizuar ose riorganizuar funksionin cerebral” në trajtimin e çrregullimeve neurologjike.
-Mirëqenia Mendore: Barbara Crowe (ish-Presidente, NAMT) deklaroi se terapia muzikore krijon një urë midis “izolimit dhe ndërveprimit” dhe siguron dinjitet në kujdes.
-Rritje Holistike: Burimet akademike mbështesin këto programe për të nxitur rregullimin emocional, duke ofruar mjete thelbësore për mirëqenien e studentëve, shënime.
Pse Universitetet duhet të ofrojnë Terapinë Muzikore?!
-Rehabilitimi i trurit: Muzika aktivizon rajone të shumta të trurit njëkohësisht, duke ofruar ndërhyrje thelbësore për gjendje të tilla si Parkinson dhe Alzheimer.
-Komunikimi dhe trauma: Sipas studiuesve, ajo vepron si një gjuhë universale për të arritur individët me trauma të rënda ose pengesa komunikimi.
-Praktika e bazuar në dëshmi: Trajnimi i praktikuesve të çertifikuar kërkon programe akademike rigoroze që përputhen me standardet moderne klinike.
-Mirëqenia e kampusit: Përfshirja e terapisë muzikore adreson drejtpërdrejt nevojat në rritje të studentëve për mbështetje të shëndetit mendor, thonë mbështetësit e terapisë muzikore.
Si përfundim po citoj dirigjentin e madh Yehudi Menuhin: “Muzika është një terapi. Është një komunikim shumë më i fuqishëm se fjalët, shumë më i menjëhershëm, shumë më efikas.”
