Shkruan Zef Ndreka
Kur rrethi fillon të vallëzojë njeriun.
“Vallja e dervishëve”
Njeriu vallëzon gjersa të arrijë ekstaza,
pastaj nuk vallzon më njeriu në rreth.
Por rrethi vallëzon njeriun.
Ky është kiçi.
Qendra ku valltarët nuk mendojnë,
thjeshtë fluturojnë rreth kiçit.
Kjo ndodh edhe në dasma, disko,
por në perfeksion ndodh në politikë.
Frrok Kovaçi
Mjaft i gjetur ky krijim i poetit.
Është një metaforë shumë e goditur politike, sepse e kthen “Valljen e dervishëve” në një figurë për marrëdhënien mes individit, turmës dhe qendrës së pushtetit.
Më dha idenë e një esse- je, me tezën se në politikë, në një moment të caktuar, njerëzit nuk ndjekin më një ide apo një lider, por fillojnë të rrotullohen rreth një “qendre” që ua përcakton edhe mënyrën e të menduarit.
Ky mbase do të ishte zgjerim i fortë i metaforës së Kovaçit.
Kur rrethi fillon të vallëzojë njeriun.
“Ku njeriu vallëzon gjersa të arrijë ekstaza, pastaj nuk vallëzon më njeriu në rreth. Por rrethi vallëzon njeriun.”
Kjo është pra metafora që edhe pse lind nga një pamje poetike, përfundon duke thënë diçka shumë serioze për shoqërinë dhe politikën.
“Vallja e dervishëve” e Frrok Kovaçit mund të lexohet si një alegori e jashtëzakonshme e politikës së turmës.
Në fillim është njeriu që vallëzon.
Ai ka një arsye, një bindje, një dëshirë, një ideal. Ai hyn në rreth me vullnetin e tij.
Por, pak nga pak, rrethi bëhet më i rëndësishëm se individi.
Ritmi përsëritet, lëvizjet përsëriten, emocionet shtohen dhe vjen një moment kur valltari nuk kontrollon më vallëzimin.
Tashmë është rrethi që e vallëzon njeriun.
Këtu fillon kiçi politik.
Politika në thelb, duhet të jetë përplasje idesh, alternativash dhe vizionesh për të ardhmen. Por kur politika shndërrohet në ritual, qytetari nuk kërkohet më të mendojë, por të përsërisë. Nuk i kërkohet të pyesë, por i kërkohet vetëm të besojë.
Nuk i kërkohet të gjykojë, por i kërkohet të duartrokasë.
Dhe kështu krijohet turma politike.
Në qendër të rrethit vendoset lideri, partia, pushteti, një slogan, një flamur apo edhe një armik imagjinar. Rreth kësaj qendre fillon lëvizja. Të gjithë rrotullohen, gjithnjë e më shpejt, duke krijuar iluzionin e një energjie të jashtëzakonshme.
ku po shkohet me këtë lloj lëvizjeje?
Sigurisht askund.
Sepse rrethi nuk është rrugë. Rrethi është përsëritje.
Ky është edhe paradoksi i politikës sonë, me shumë lëvizje, por me pak ndryshim, me shumë zhurmë, por me pak mendim, me shumë militantizëm, por me pak bindje, me shumë njerëz që vallëzojnë, por gjithnjë rreth së njëjtës qendër.
Në këtë pikë, lideri nuk ka më nevojë të bindë. Mjafton të japë ritmin, pastaj turma e bën pjesën tjetër.
Ajo mbron edhe atë që dje e kundërshtonte. Justifikon edhe atë që dikur e quante të papranueshme. Duartroket edhe kur nuk ka më arsye për të duartrokitur. Dhe mbi të gjitha, fillon ta konsiderojë tradhtinë ndaj liderit si tradhti ndaj vetvetes.
Kjo është faza më e rrezikshme e vallëzimit politik, kur individi humbet aftësinë për të dalë nga rrethi.
Sepse një shoqëri demokratike nuk ka nevojë për njerëz që dinë të vallëzojnë bukur rreth qendrës. Ka nevojë për njerëz që dinë të ndalen, të dalin nga rrethi dhe të pyesin:
Pse po vallëzojmë?
Kush na e caktoi ritmin?
Dhe ku po na çon kjo vallë?
Politika bëhet demokraci vetëm kur njeriu mbetet më i rëndësishëm se rrethi.
Kur mendimi është më i rëndësishëm se brohoritja.
Kur parimi është më i fortë se lideri dhe kur qytetari nuk pranon të jetë më valltar i askujt.
Sepse në fund të fundit, problemi nuk është se njerëzit vallëzojnë.
Problemi fillon atëherë kur nuk e kuptojnë më se kush dhe përse po vallëzon.
Dhe ndoshta ky është kuptimi më politik i metaforës së Frrok Kovaçit.
Në politikë, kiçi nuk është thjesht shija e keqe. Kiçi është momenti kur turma pushon së menduari dhe fillon të rrotullohet rreth një qendre.
Atëherë nuk vallëzon më njeriu.
Vallëzon rrethi njeriun.
