Shkruan Ermira Kondo, gazetare investigative e pavarur, mbrojtëse e të drejtave të njeriut
Në 9 maj, Ditën e Evropës, nuk mjafton të festohet Evropa institucionale, traktatet, kufijtë e hapur dhe fjalimet zyrtare.
Evropa duhet të ketë guximin të shikojë faqet e zeza të saj, heshtjet e saj, harresën dhe borxhet e saj historike ndaj popullit të Lindjes së saj.
Evropa nuk ka lindur vetëm në kanceleritë moderne.
Kujtimi i tij kthehet në rrënjë shumë më të vjetra. Që nga Rilindja, kur filologët, humanistët dhe shkencëtarët kërkonin origjinën e thellë të identitetit evropian, vështrimi i tyre nuk ishte vetëm mbi Romën dhe Athinën.
U kthyen edhe drejt Ilirisë, drejt kësaj kujtese adriatike dhe ballkanike, shumë shpesh të varrosur nga perandoritë, pushtimet dhe narrativat mbizotëruese.
Ilirie nuk ishte asnjë marzh.
Ajo ishte një nga pasqyrat në të cilën Evropa po kërkonte fytyrën e vet.
Në këtë vazhdimësi iliro-shqiptare qëndron figura e Gjergj Kastrioti Skënderbeut, Gjergj Kastrioti Skenderbeu, heroi arbëror, simbol i rezistencës shqiptare dhe dinjiteti i një populli që nuk ka pranuar kurrë shuarjen.
Skënderbeu nuk duhet të reduktohet në një figurë të thjeshtë mesjetare ose në një shpërthim fetar. I përket një kujtese më të thellë, asaj arbërie, Ilirisë, mbijetesës kulturore dhe politike të shqiptarëve kundër forcave perandorake.
Për shekuj me radhë Ballkani ka mbajtur peshën e pushtimit osman.
Ky pushtim nuk ka ndryshuar vetëm kufijtë.
Ka mërzitur njerëzit, ka thyer kujtimet, ka shkatërruar vazhdimësitë historike, sociale, kulturore dhe identitare. Pasojat e saj nuk janë vetëm nga e kaluara, por ato vazhdojnë të peshojnë mbi mentalitetet, institucionet, raportet e pushtetit, lëndimet kolektive dhe krizat bashkëkohore në Ballkan.
Por Evropa, shpesh herë e burgosur e kalkulimeve të saj gjeostrategjike, jo gjithmonë ka pasur guximin t’i emërtojë këto të vërteta.
Nëpërmjet mendjemprehtësisë diplomatike, interesit politik apo harresës vullnetare, ajo la në hije vuajtjet e popujve të saj lindorë.
Sot, Evropa duhet të ketë guximin të rindërtojë kujtesën e saj.
Ajo duhet të gërmojë ilirishten e panjohur, të rehabilitojë kujtesën e pemëve, të njohë vendin e shqiptarëve në historinë e saj të thellë, dhe të kuptojë se Ballkani nuk është periferi, por është një pjesë e plagosur, dhe thelbësore, e zemrës së saj historike.
Mbrojtja e Evropës nuk ka të bëjë vetëm me mbrojtjen e tregjeve, kufijve apo institucioneve të saj.
Gjithashtu po mbron fëmijët tuaj.
Është për t’u dhënë atyre një kujtesë të drejtë, një ndërgjegje të lirë, një arsim të bazuar në të vërtetën, dinjitetin e popullit dhe refuzimin e manipulimit historik.
Ndryshimi i mentalitetit fillon aty, me guximin për të njohur kujtimet e varrosura.
Këtë 9 maj, Evropa duhet të kujtojë se e ardhmja e saj mund të jetë solide vetëm nëse guxon të shikojë të kaluarën e saj në fytyrë Një Europë që harron Ilirinë, Arbërinë, Skënderbeun dhe lëndimet e Ballkanit mbetet një Europë e paplotë.
Kujtesa nuk është kërcënim për Evropën. Ajo është gjendja e saj e së vërtetës
