Shkruan Ermira Kondo, gazetare e pavarur investigative, studiuese në filologji, mbrojtëse e të drejtave të njeriut, themeluese e BES’SA, më parë Aleanca e Çamërisë.
Përplasja e re mes Sali Berishës dhe gazetares investigative Klodiana Lala nuk është një incident i thjeshtë gjatë një konference për shtyp.
Më 12 nëntor 2026, ndërsa gazetarja po e pyeste për elemente të lidhura me SPAK-un, ish-kryeministri e zhvendosi diskutimin nga terreni i fakteve te personi i saj, duke e pyetur në thelb se kush e informonte dhe duke lënë të kuptohej se ajo ishte “e përdorur”, e instrumentalizuar apo se vepronte si ndërmjetëse e interesave të tjera.
Klodiana Lala iu përgjigj me një fjali të thjeshtë:
“Unë jam gazetare.”
Dhe pikërisht këtu qëndron problemi.
Një politikan ka plotësisht të drejtën të kundërshtojë një informacion, të korrigjojë një fakt apo të vërë në diskutim një interpretim.
Por kur ai nuk i përgjigjet më pyetjes dhe fillon të sulmojë personin, në këtë rast gazetaren që e bën pyetjen, debati ndryshon natyrë.
Gazetari bëhet objektivi.
Nuk është hera e parë
Ky episod është edhe më shqetësues sepse bën pjesë në një histori të gjatë përplasjesh të Sali Berishës me shtypin kritik.
Gjatë presidencës së tij në vitet 1990, organizata ndërkombëtare dokumentuan arrestime arbitrare, rrahje, frikësime, ndjekje gjyqësore dhe sulme që kishin në shënjestër ne gazetarët dhe mediat e pavarura.
Committee to Protect Journalists madje e kishte renditur Sali Berishën mes “Enemies of the Press” në vitin 1997, për shkak të klimës së represionit dhe frikësimit që rëndonte mbi mediat kritike.
Gazetarë u rrahën, u ndaluan ose u detyruan të kërkonin strehim.
Zyrat e Koha Jonë u dogjën në vitin 1997.
Gazetarë si Zamir Dule, Alfred Peza apo Fatos Veliu u bënë viktima të arrestimeve, keqtrajtimeve ose frikësimeve të dokumentuara nga Amnesty International dhe organizata të tjera.
Gjatë së njëjtës periudhë, gazetarë gjithashtu u vranë.
Rasti i Ali Ramadan Ukaj, i gjetur i vdekur në Tiranë, figuron veçanërisht në dokumentet ndërkombëtare që lidhen me shkeljet e lirisë së shtypit të asaj kohe.
Kjo nuk lejon të thuhet se Sali Berisha personalisht do të kishte urdhëruar vrasjen e gazetarëve.
Por kjo lejon të kujtohet një realitet historik thelbësor: gjatë presidencës së tij, gazetarë u represionuan, u sulmuan, u ndaluan, u kërcënuan, disa u vranë, dhe mjedisi i shtypit të pavarur ishte thellësisht armiqësor.
Kjo kujtesë nuk mund të fshihet kur edhe sot një gazetar etiketohet publikisht si “i instrumentalizuar”, “zëdhënës” apo “informator” thjesht sepse bën një pyetje të pakëndshme.
Klodiana Lala nuk vihet në shënjestër për herë të parë
Që në janar 2024, SafeJournalists kishte dokumentuar një sulm verbal të Sali Berishës kundër Klodiana Lalës.
Në atë rast, pas pyetjeve të bëra para SPAK-ut, ai e kishte akuzuar se vepronte si “zëdhënëse” e kundërshtarëve të tij politikë.
Në vitin 2026, ajo u vu sërish në shënjestër nga fushata denigruese dhe ngacmime, ndonjëherë të shoqëruara me sulme të personalizuara dhe të seksualizuara.
Së bashku me gazetaren Anila Hoxha, ajo ka qenë veçanërisht objekt i sulmeve për shkak të punës së tyre mbi korrupsionin dhe krimin e organizuar.
Dhe duhet të jemi shumë të qartë se problemi nuk lidhet vetëm me Sali Berishën.
Përfaqësues të kampeve të ndryshme politike, përfshirë Edi Ramën, kanë sulmuar apo diskredituar publikisht gazetarë kur këta bënin pyetje të vështira.
Pra, është një kulturë politike ajo që duhet të vihet në pikëpyetje.
Gazetari nuk është as sekretar, as zëdhënës, as shërbëtor i një partie
Duhet kujtuar një e vërtetë demokratike: një gazetar nuk është sekretari i shtypit i një drejtuesi politik.
Ai nuk është aty për të përgatitur pyetje që i pëlqejnë pushtetit.
Ai nuk është aty për të vërtetuar narrativat e qeverisë.
Ai nuk është aty as për t’i shërbyer opozitës.
Ai nuk është zëdhënësi i Sali Berishës.
Ai nuk është zëdhënësi i Edi Ramës.
Ai nuk është ndihmës i SPAK-ut.
Ai nuk është përgjegjës komunikimi i një partie.
Ai është aty për të bërë pyetje.
Dhe ndonjëherë, pyetja e duhur është pikërisht ajo që politikani nuk dëshiron ta dëgjojë.
Dhuna kundër shtypit fillon edhe me fjalët
Dhuna kundër gazetarëve nuk fillon gjithmonë me një goditje.
Ajo mund të fillojë me gjuhën.
Me etiketimin.
Me diskreditimin.
Me insinuatën se një gazetar është “i shitur”, “i përdorur”, “zëdhënës”, “agjent”, “informator” apo në shërbim të një kampi.
Kur një politikan i fuqishëm përdor publikisht këtë lloj fjalori kundër një gazetari të identifikueshëm, ai mund të krijojë një efekt shënjestrimi.
Mund të nxisë fushata ngacmimi.
Mund të dobësojë kredibilitetin profesional të gazetarit.
Mund gjithashtu të prodhojë atë që ndoshta është rreziku më i thellë: autocensurën.
Sepse një gazetar që e di se një pyetje mund të shkaktojë një fushatë kundër tij, mund të fillojë të mendojë jo vetëm për atë që duhet të pyesë, por edhe për çmimin personal që do të duhet të paguajë për ta bërë atë pyetje.
Tridhjetë e pesë vjet pas rënies së diktaturës, shtypi ende nuk mund të jetojë nën frikë
Problemi shqiptar është pikërisht këtu.
Në vitet 1990, dhuna kundër shtypit mund të ishte e drejtpërdrejtë: ndalime, goditje, arrestime, djegie redaksish, kërcënime të drejtpërdrejta.
Sot, format mund të jenë të ndryshme.
Ato mund të kalojnë përmes diskreditimit publik, fushatave digjitale, ndjekjeve gjyqësore, presioneve ekonomike, sulmeve ndaj reputacionit, frikësimeve ose frikës së humbjes së vendit të punës.
Por rezultati mund të jetë i njëjtë: t’i bëhet e qartë gazetarit deri ku mund të flasë.
Dhe kur një gazetar mëson kufijtë e padukshëm që nuk duhet t’i kalojë, liria e shtypit bëhet një liri e kushtëzuar.
Klodiana Lala dhe të gjithë gazetarët e tjerë duhet të mund të bëjnë të gjitha pyetjet
Klodiana Lala duhet të mund ta pyesë Sali Berishën.
Ajo duhet të mund ta pyesë Edi Ramën.
Ajo duhet të mund ta pyesë SPAK-un.
Ajo duhet të mund të hetojë korrupsionin, krimin e organizuar, tenderët publikë, financimet, drejtësinë dhe përgjegjësit politikë.
Dhe duhet të mund ta bëjë këtë pa u shndërruar në kundërshtare politike.
Liria e shtypit nuk ka vlerë vetëm kur mbron gazetarët që ne vlerësojmë.
Ajo ka vlerë kur mbron pyetjen që shqetëson.
Një politikan demokratik i përgjigjet pyetjes. Ai nuk kërkon të diskreditojë atë që e bën pyetjen.
Dhe mbi të gjitha:
