“DREJTËSIA ME ÇMIM – SKEMA E HESHTUR QË PO PËRJASHTON QYTETARËT NGA GJYKATA ADMINISTRATIVE”
Deklaratë publike nga Shoqata e Avokatëve Antikorrupsion Shqiptare (SHAASH)
Mjaft më me justifikime.
Ajo që po ndodh sot në gjykatat administrative nuk është më problem teknik.
Është problem i rëndë i aksesit në drejtësi.
Çdo ditë, pranë SHAASH mbërrijnë ankesa qytetarësh që përballen me të njëjtin realitet:
Drejtësia nuk u refuzohet – u bëhet e paarritshme.
Rasti konkret që ngre alarmin publik
Në Gjykatën Administrative të Tiranës, gjyqtarja Gentiana Xhelili ka kthyer aktet e një qytetari me arsyetimin se nuk ishte paguar eksperti.
Kjo nuk është thjesht procedurë.
Kjo është një sinjal i rrezikshëm: drejtësia po kushtëzohet nga paraja.
Fatura 1 milion lekë – barriera e re për qytetarin
Le të flasim qartë:
Ekspertiza që arrijnë mbi 1 milion lekë në një vend ku paga mesatare mezi kalon 40–60 mijë lekë në muaj nuk janë më “kosto”.
Janë pengesë.
Janë mekanizëm filtrimi.
Janë mjet përjashtimi.
Rezultati është brutal:
* nuk paguan → nuk hyn në proces
* nuk hyn në proces → nuk merr drejtësi
Kaq e thjeshtë. Kaq e rrezikshme.
Kjo nuk është drejtësi. Kjo është seleksionim ekonomik
Kur gjykata lejon që një faturë të ndalojë procesin, ajo nuk po zbaton ligjin.
Po krijon një sistem me dy kategori:
* qytetarët që paguajnë
* qytetarët që përjashtohen
Kjo nuk është më gjykatë.
Është sportel financiar.
Procedura si armë kundër qytetarit
SHAASH konstaton një model të qartë:
* kthime të akteve për arsye formale
* kërkesa financiare disproporcionale
* zvarritje që lodhin qytetarin
Kjo nuk është rastësi.
Është mënyrë funksionimi.
Sepse në vend që t’i thuhet qytetarit “jo” në mënyrë të drejtpërdrejtë, sistemi zgjedh ta lodhë derisa të dorëzohet.
Pyetja që askush nuk duhet ta shmangë
Në këtë situatë lind një pyetje që kërkon përgjigje institucionale:
A po përdoret ekspertiza si mjet për të bllokuar çështjet?
Sepse kur tarifat janë jashtë çdo logjike ekonomike dhe procesi ndalet për shkak të tyre, kemi të bëjmë me diçka më shumë se procedurë.
Kemi një deformim serioz të drejtësisë.
SHAASH: KËRKOJMË HETIM TË MENJËHERSHËM
Shoqata e Avokatëve Antikorrupsion Shqiptare kërkon publikisht:
* verifikim të praktikave në Gjykatën Administrative të Tiranës
* kontroll të mënyrës së caktimit dhe pagesës së ekspertëve
* analizë të rolit të gjykatës në garantimin e aksesit në drejtësi
Dhe këtë duhet ta bëjnë pa vonesë:
* Këshilli i Lartë Gjyqësor
* Inspektori i Lartë i Drejtësisë
Heshtja nuk është më opsion.
Paralajmërim i hapur
Nëse ky fenomen lihet të vazhdojë:
* qytetarët do të humbasin besimin
* konfliktet do të dalin jashtë sistemit
* dhe shteti do të humbasë autoritetin moral
Sepse një drejtësi që nuk është e arritshme për të gjithë:
nuk është drejtësi.
Përfundimi që nuk i pëlqen askujt, por është i vërtetë
Rasti i Gentiana Xhelili nuk është më një rast individual.
Është simptomë.
Një sistem që vendos faturën përpara drejtësisë, nuk mbron qytetarin.
E përjashton atë.
Dhe një shtet që e lejon këtë:
nuk po jep drejtësi.
Po e shet atë.
SH A A SH
