Shkruan Albert Vataj
Sot 183 vite më parë lindi skulptori i famshëm francez, Auguste Rodin (12 nëntor 1840 – 17 nëntor 1917). Galerie e këtij jetësuesi në shkemb dhe jo vetëm, të impresioneve, forcës së shpenguar të përfytyrimit, përjetshmërisë së kredhjes, janë të shumtë, por ajo që e ka bërë Rodin të famshëm është “Mendimtari” dhe “Puthja”. Këto janë dy punët që e kanë kthyer në monument këtë ngulmëtar të transformimeve të kurajshme në art. Këtë njeri të zakonshëm, të mbetur jashtë dyerve të përvojave akademike, është arti ai që e ka katapultuar në eter. Me “Puthja” ai skaliti në përjetësi një forcë të parezistueshme pasioni. Peshën e jetës, peshën e rëndë të botës e derdhu pa droje te “Mendimtari”.
Janë këto punë dhe padyshim një pamatësi kumtesh artistike, ata që e kanë renditur Auguste Rodi në dhjetëshen e skulptorëve më të famshëm të të gjitha kohërave.
Por “Mendimtari” është kungimi që shuguroi atë në perëndi të skulpturës moderne. Mendimtari që krejt bota njeh është vazhdimsie e “Mendimtarit në Portat e Ferrit”. Kjo qasje mbetet një prej fillesave më përfaqësuese të skulptorit francez, Augusto Rodin, këtij pararëndësi të modernitetit. Ndoshta nga të paktit që nuk u rebelua ndaj të shkuarës dhe krejt atyre që duke e përjashtuar dhe keqkuptuar, hamendën se do ta thyenin këtë daltë, do ta shuanin këtë shandan. Përkundrazi, merr prej andej shkrepëtima dhe ngjizje, jetësimi i të cilave do të ishin gurthemel i rëndë i kësaj forme shprehëse të artit. Këndejpari rreket të marrë yshtjet Rodin për veprën e tij monumentale “Mendimtari”. Spariherë e njohun si “Poeti”, kjo skupturë ishte pjesë e komisionit të Muzeut të Arteve Dekorative të Parisit. Me kast, për të patur një portik monumental si hyrje të muzeut, i cili mbeti përgjithmonë një pamundësi. Rodin e bazoi kryeveprën e tij në themelin më të qenësishëm të letërsisë botërore, në “Komedinë hyjnore” të Dante Aligerit. Së këndejmi portikun do ta pagëzonte “Portat e Ferrit”. Secila prej statujave që kridhen pas “Mendimtarit” përfaqëson një nga personazhet e epoemës epike. Që në fill, “Mendimtari” mendohej të paraqiste poetin italian Dante Aligeri para Portave të Ferrit, duke peshuar poemën e madhe. Skulptura është qëllimisht nudo, kësisoj jo vetëm se Rodin donte që “mendimtarin” ta kridhte në shtatin muskuloz të një figure të ngjizur në imagjinatën e frynës së Mikelanxhelos, për të përfaqësuar si intelektin, po aq sa poezinë, por edhe për të kumtuar personalitetin dhe forcën shëmbëllyese.
